Սպառողի իրավունքները՝ ինչպես վերադարձնել վատ որակի ապրանքը

Ողջույն, սիրելի ընթերցող:

Եկեք անկեղծ լինենք. ով մեզանից չի բախվել այնպիսի իրավիճակի, երբ ուրախությամբ գնում ես նոր ապրանք, բերում տուն, իսկ այնուհետև պարզվում է, որ որակը խայտառակ է կամ պարզապես չի համապատասխանում խոստացվածին։ Սկսվում է հիասթափություն, զայրույթ, և շատերս պարզապես ձեռք ենք քաշում՝ մտածելով, որ «միևնույն է, ոչինչ չի ստացվի»։ Բայց սա ամենևին էլ այդպես չէ։ Հայաստանի օրենսդրությունը հստակորեն պաշտպանում է սպառողի իրավունքները, և դուք ունեք լիարժեք իրավունք վերադարձնել վատ որակի ապրանքը կամ պահանջել փոխհատուցում։ Այս հոդվածում կփորձենք պարզ ու մատչելի լեզվով բացատրել, թե ինչպես պետք է գործել նման իրավիճակում, և ինչ քայլեր ձեռնարկել՝ ձեր իրավունքները պաշտպանելու համար։

Ի՞նչ է սպառողի իրավունքը և ինչո՞ւ է այն կարևոր

Սպառողի իրավունքները պաշտպանող օրենքները ստեղծված են այն բանի համար, որ դուք՝ որպես գնորդ, լինեք պաշտպանված անազնիվ վաճառողներից կամ անորակ ապրանքներից։ Հայաստանում գործում է «Սպառողների իրավունքների պաշտպանության մասին» օրենքը, որը հստակորեն սահմանում է ձեր իրավունքները և վաճառողի պարտականությունները։ Կարևոր է հասկանալ, որ դուք ոչ միայն իրավունք ունեք ստանալ որակյալ ապրանք, այլև տեղեկատվություն դրա մասին, անվտանգություն և, իհարկե, փոխհատուցում՝ վնասի դեպքում։

Ե՞րբ կարող եք վերադարձնել անորակ ապրանքը

Անորակ ապրանքը կարող եք վերադարձնել մի քանի դեպքերում.

• Եթե ապրանքն ունի թերություններ (արտադրական թերություն, անսարքություն), որոնց մասին ձեզ չեն տեղեկացրել գնման պահին։
• Եթե ապրանքը չի համապատասխանում իր նկարագրությանը կամ այն նպատակին, որի համար նախատեսված է (օրինակ՝ անջրանցիկ կոշիկները ջուր են բաց թողնում)։
• Եթե ապրանքը չի համապատասխանում որակի չափանիշներին կամ պահանջներին։

Ապրանքը վերադարձնելու կամ փոխանակելու ժամկետները սովորաբար սահմանվում են երաշխիքային ժամկետով։ Եթե ապրանքի համար երաշխիքային ժամկետ սահմանված չէ, ապա կարող եք դիմել վաճառողին՝ գնման օրվանից սկսած ողջամիտ ժամկետում, բայց ոչ ուշ, քան երկու տարին։

Առանց կտրոնի՞ կարելի է վերադարձնել

Շատերը մտածում են, որ առանց կտրոնի ոչինչ հնարավոր չէ անել, բայց սա ամբողջությամբ ճիշտ չէ։ Գնումը հաստատելու համար կարող են ծառայել նաև այլ ապացույցներ, օրինակ՝

• Վկաների ցուցմունքները, ովքեր ներկա են եղել գնման պահին։
• Բանկային քաղվածքը կամ վճարման սլիպը, եթե վճարել եք քարտով։
• Ապրանքի փաթեթավորումը, որի վրա կարող է լինել վաճառողի տվյալները։
• Տեսանկարահանումները խանութի անվտանգության տեսախցիկներից (եթե դրանք հասանելի են)։

Այնուամենայնիվ, խորհուրդ ենք տալիս միշտ պահպանել կտրոնները։

Քայլ առ քայլ ուղեցույց՝ ինչպե՞ս գործել

Քայլ 1. Հավաքեք ապացույցներ

Նախքան վաճառողին դիմելը, հավաքեք բոլոր հնարավոր ապացույցները.

• Կտրոն/անդորրագիր: Սա ամենակարևոր փաստաթուղթն է։
• Ապրանքի լուսանկարներ/տեսանյութեր: Եթե թերությունը տեսանելի է, լուսանկարեք կամ նկարահանեք այն։
• Փաթեթավորումը և պիտակները: Դրանք նույնպես կարող են պարունակել կարևոր տեղեկություններ։
• Ապրանքի նկարագրություն: Եթե ապրանքը չի համապատասխանում նկարագրությանը, պահպանեք այն (օրինակ՝ կայքի էջի սքրինշոթ)։

Քայլ 2. Դիմեք վաճառողին

Երբ հավաքել եք բոլոր ապացույցները, դիմեք վաճառողին։ Ավելի լավ է դա անել գրավոր՝ կազմելով պահանջագիր։

• Գրավոր պահանջագիր: Նշեք, թե ինչ ապրանք եք գնել, երբ, ինչ թերություն ունի և ինչ եք պահանջում (փոխարինել, վերանորոգել, գինը նվազեցնել կամ գումարը վերադարձնել)։
• Երկու օրինակ: Կազմեք պահանջագրի երկու օրինակ. մեկը տվեք վաճառողին, մյուսի վրա խնդրեք, որ նշեն ստացման ամսաթիվը և ստորագրեն։ Սա ձեր ապացույցը կլինի։
• Ժամկետներ: Վաճառողը պետք է պատասխանի ձեր պահանջին օրենքով սահմանված ժամկետներում (սովորաբար 10 օր՝ գումարը վերադարձնելու դեպքում, 20 օր՝ փոխարինելու դեպքում, և այլն)։

Քայլ 3. Ինչ անել, եթե վաճառողը հրաժարվում է

Եթե վաճառողը հրաժարվում է կատարել ձեր պահանջը կամ չի պատասխանում սահմանված ժամկետում, պետք է շարունակել պայքարը.

• Փորձաքննություն: Վաճառողը կարող է պահանջել անցկացնել ապրանքի փորձաքննություն՝ պարզելու համար թերության պատճառը։ Եթե փորձաքննությունը հաստատի, որ թերությունը գոյացել է մինչև ապրանքի ձեզ հանձնելը, ապա վաճառողը պարտավոր է բավարարել ձեր պահանջը և փոխհատուցել փորձաքննության ծախսերը։
• Սպառողների շահերի պաշտպանությամբ զբաղվող կազմակերպություններ: Դուք կարող եք դիմել պետական կամ հասարակական կազմակերպություններ, որոնք զբաղվում են սպառողների իրավունքների պաշտպանությամբ (օրինակ՝ ՀՀ Տնտեսական մրցակցության պաշտպանության պետական հանձնաժողով կամ տարբեր ՀԿ-ներ)։
• Դատարան: Եթե բոլոր մյուս քայլերը ձախողվեն, դուք կարող եք դիմել դատարան՝ ձեր իրավունքները պաշտպանելու համար։ Սա ամենաերկար և բարդ ուղին է, բայց հաճախ արդյունավետ։

Ինչի՞ն ուշադրություն դարձնել գնումներ կատարելիս (Կանխարգելում)

Ավելի լավ է կանխել խնդիրները, քան հետո լուծել դրանք։

• Ուշադիր ստուգեք ապրանքը: Գնելուց առաջ միշտ մանրամասն ստուգեք ապրանքը՝ արտաքին թերություններ, գործողություն։
• Պահպանեք բոլոր փաստաթղթերը: Կտրոններ, երաշխիքային թերթիկներ, ցանկացած թուղթ, որը կապված է գնման հետ։
• Կարդացեք երաշխիքային պայմանները: Հասկացեք, թե որքան ժամանակով է տրվում երաշխիքը և ինչ դեպքերում է այն գործում։

Հիշեք՝ ձեր սպառողի իրավունքները պաշտպանված են օրենքով, և դուք պետք է օգտվեք դրանցից։ Մի վախեցեք պաշտպանել ձեր շահերը։ Եթե գնել եք անորակ ապրանք, և վաճառողը հրաժարվում է պատասխանատվություն կրել, մի հուսահատվեք։ Երբեմն այս գործընթացները կարող են բարդ թվալ կամ շատ ժամանակ խլել։ Նման դեպքերում օգտակար է ունենալ որակյալ իրավաբանական աջակցություն։ Միայնակ պայքարելը կարող է դժվար լինել, իսկ մասնագետի օգնությամբ դուք կկարողանաք ավելի արագ ու արդյունավետ լուծել խնդիրը՝ վերադարձնել վատ որակի ապրանքը կամ ստանալ արժանավայել փոխհատուցում։

Պահանջել փոխհատուցում կամ վերադարձ իրավաբանի ուղեկցությամբ։