Ալիմենտի գանձում․ երբ և ինչպես

Լինել միայնակ ծնող՝ հաճախ նշանակում է կրել երկու ծնողի պատասխանատվությունը մեկ անձի ուսերին։ Դա հերոսական գործ է, որը, սակայն, իր հետ բերում է բազմաթիվ մարտահրավերներ, հատկապես ֆինանսական առումով։ Երեխայի լիարժեք զարգացման և բարեկեցության ապահովումը պահանջում է զգալի ռեսուրսներ, և հաճախ մեկ ծնողի եկամուտները բավարար չեն լինում։ Հենց այստեղ է կարևորվում ալիմենտի գանձման հարցը՝ որպես օրինական և արդարացի մեխանիզմ, որը երաշխավորում է, որ երեխան ստանա իրեն հասանելի ֆինանսական աջակցությունը երկու ծնողներից։ Իմանալ ձեր իրավունքները և քայլ առ քայլ հասկանալ գործընթացը՝ նշանակում է պաշտպանել ձեր երեխայի ապագան և ապահովել ձեր հոգեկան հանգստությունը։ Մենք այստեղ ենք՝ ձեզ ուղղորդելու այս կարևոր ճանապարհին։

Ո՞վ իրավունք ունի ալիմենտ ստանալու և ո՞ր դեպքերում

Հայաստանի Հանրապետության օրենսդրությամբ՝ ծնողները պարտավոր են խնամել իրենց անչափահաս զավակներին։ Այս պարտավորությունը շարունակում է գործել նույնիսկ այն դեպքում, երբ ծնողներն ամուսնալուծված են կամ երբեք չեն ամուսնացել։ Ալիմենտ կարող է պահանջվել հետևյալ հիմնական դեպքերում․

Երբ երեխաները չեն բնակվում մյուս ծնողի հետ

Սա ամենատարածված դեպքն է։ Եթե երեխան մշտապես բնակվում է ծնողներից մեկի հետ, մյուս ծնողը, անկախ իր կամքից, պարտավոր է ֆինանսապես աջակցել երեխային՝ վճարելով ալիմենտ։

Երբ ծնողներն ամուսնալուծված են կամ երբեք չեն ամուսնացել

Անկախ ամուսնական կարգավիճակից, ծնողի պարտականությունը երեխայի հանդեպ մնում է։ Եթե ամուսնալուծությունից հետո կամ երբեք չամուսնացած ծնողները բաժանվում են, և երեխան մնում է մեկ ծնողի խնամքի տակ, մյուս ծնողը պարտավոր է ալիմենտ վճարել։ Կարևոր է, որ երեխայի հայրությունը հաստատված լինի (ամուսնության, հայրության ճանաչման կամ դատական կարգով)։

Երբ ծնողներից մեկը խուսափում է երեխայի խնամքից

Եթե ծնողներից մեկը չի կատարում երեխային խնամելու իր պարտականությունները, չի տրամադրում ֆինանսական աջակցություն, և դա հանգեցնում է երեխայի կարիքների չբավարարմանը, ալիմենտի պահանջը դառնում է արդիական։

Ինչպե՞ս է որոշվում ալիմենտի չափը

Ալիմենտի չափը որոշվում է մի քանի գործոններով և կարող է լինել կա՛մ հաստատագրված, կա՛մ որոշվել ծնողի եկամտի համամասնությամբ։

Սահմանված չափերը Հայաստանում

ՀՀ Ընտանեկան օրենսգրքի համաձայն՝ դատական կարգով ալիմենտը սովորաբար գանձվում է ծնողի ամսական աշխատավարձի կամ այլ եկամտի հետևյալ չափերով․

• Մեկ երեխայի համար՝ մեկ քառորդը (1/4)։
• Երկու երեխայի համար՝ մեկ երրորդը (1/3)։
• Երեք և ավելի երեխայի համար՝ կեսը (1/2)։

Սակայն, եթե ծնողն ունի անկանոն կամ փոփոխվող եկամուտ, կամ նա ստանում է եկամուտ բնեղենով, կամ նրա եկամուտը բավարար չէ, ալիմենտը կարող է որոշվել դրամական ֆիքսված չափով, որը համաչափ է ՀՀ-ում սահմանված նվազագույն աշխատավարձին։

Հաշվի առնվող գործոնները

Դատարանը ալիմենտի չափը որոշելիս հաշվի է առնում հետևյալ գործոնները․

• Երեխայի կարիքները (առողջական վիճակ, կրթություն, հագուստ, սնունդ և այլն)։
• Ծնողների նյութական և ընտանեկան դրությունը (եկամուտներ, ունեցվածք, այլ խնամքի տակ գտնվող անձինք)։
• Ծնողների առողջական վիճակը։
• Այլ կարևոր հանգամանքներ։

Ալիմենտի գանձման ընթացակարգը քայլ առ քայլ

Ալիմենտի գանձման գործընթացը կարող է թվալ բարդ, սակայն ճիշտ քայլերով և իրավական աջակցությամբ այն իրագործելի է։

Անհրաժեշտ փաստաթղթեր

Դատարան դիմելու համար անհրաժեշտ կլինեն հետևյալ հիմնական փաստաթղթերը․

• Դիմում (հայցադիմում) ալիմենտ գանձելու մասին։
• Ամուսնության վկայական (եթե եղել եք ամուսնացած)։
• Ամուսնալուծության վկայական (եթե ամուսնալուծված եք)։
• Երեխայի ծննդյան վկայական(ներ)։
• Հայրության ճանաչման վկայական (եթե ծնողները ամուսնացած չեն եղել)։
• Տեղեկանք երեխայի բնակության վայրից (որ նա բնակվում է ձեզ հետ)։
• Տեղեկանք պատասխանողի եկամուտների մասին (եթե հնարավոր է ձեռք բերել)։
• Պետական տուրքի վճարման անդորրագիր։

Դատական գործընթաց

Երբ դուք հավաքել եք բոլոր փաստաթղթերը, անհրաժեշտ է դիմել դատարան։

1. Հայցադիմումի կազմում և ներկայացում. Այն պետք է կազմվի հստակ և ամբողջական՝ նշելով բոլոր անհրաժեշտ տվյալները, ալիմենտի չափի վերաբերյալ ձեր պահանջը և հիմնավորումները։ Այն ներկայացվում է պատասխանողի բնակության կամ գույքի գտնվելու վայրի դատարան։
2. Դատական նիստեր. Դատարանը քննում է գործը, լսում կողմերին, ուսումնասիրում ներկայացված ապացույցները։
3. Դատարանի վճիռ. Դատարանը կայացնում է վճիռ՝ ալիմենտ գանձելու կամ մերժելու մասին։ Վճիռն ուժի մեջ է մտնում կայացումից որոշակի ժամկետ անց։

Կատարողական վարույթ

Եթե դատարանի վճիռն ուժի մեջ է մտել, սակայն մյուս ծնողը կամավոր չի կատարում այն, անհրաժեշտ է դիմել Դատական ակտերի հարկադիր կատարման ծառայություն (ԴԱՀԿ)։ Նրանք կսկսեն կատարողական վարույթ՝ ապահովելու ալիմենտի գանձումը։ Սա կարող է ներառել աշխատավարձից պարտադիր պահումներ, բանկային հաշիվների արգելանք կամ այլ միջոցներ։

Գործնական խորհուրդներ միայնակ ծնողներին

Ալիմենտի գործընթացը կարող է լինել էմոցիոնալ և հոգնեցուցիչ։ Ահա մի քանի գործնական խորհուրդ, որոնք կօգնեն ձեզ․

Հավաքեք բոլոր ապացույցները

Որքան շատ ապացույցներ ունենաք ձեր պահանջը հիմնավորելու համար (երեխայի կարիքները հաստատող փաստաթղթեր, ծնողի եկամուտների մասին տեղեկություններ, շփման փորձերի ապացույցներ և այլն), այնքան ամուր կլինի ձեր դիրքորոշումը դատարանում։

Մի հապաղեք դիմել մասնագետի օգնությանը

Ընտանեկան իրավունքի մասնագետի կամ փաստաբանի օգնությունը անգնահատելի է։ Նրանք կօգնեն ճիշտ կազմել դիմումը, ներկայացնել գործը դատարանում և ուղղորդել ձեզ գործընթացի յուրաքանչյուր փուլում՝ խուսափելով հնարավոր սխալներից և ժամանակի կորստից։

Պահպանեք հանգստություն և հաստատակամություն

Գործընթացը կարող է երկար տևել։ Կարևոր է մնալ հանգիստ, հավաքված և հետևողական ձեր պահանջին։ Հիշեք, որ դուք պաշտպանում եք ձեր երեխայի իրավունքները։

Սիրելի միայնակ ծնողներ, հիշեք, որ ալիմենտի գանձումը ոչ թե բարեգործություն է, այլ ձեր երեխայի օրինական իրավունքը։ Մի վախեցեք պաշտպանել այն։ Մենք հասկանում ենք, որ այս ճանապարհը կարող է լինել լի մարտահրավերներով, սակայն դուք մենակ չեք։ Ձեր կողքին ենք մեր իրավական փորձով և աջակցությամբ։

Մի հապաղեք հոգ տանել ձեր և ձեր երեխայի ապագայի մասին։

Պատրաստեք ալիմենտի դիմումը։