Կտակի չներկայացման դեպքում ում է անցնում գույքը

Երբ կյանքը բերում է անխուսափելիի առջև, և ընտանիքի սիրելի անդամը հեռանում է մեզնից, սգի և կորստի ցավին հաճախ ավելանում են նաև գույքային հարցերի հետ կապված անորոշություններն ու անհանգստությունները: «Իսկ ի՞նչ կլինի գույքի հետ», «Ո՞ւմ կանցնի այն», «Ովքե՞ր են ժառանգները»… այս հարցերը բնականաբար ծագում են գրեթե յուրաքանչյուր ընտանիքում։ Հատկապես բարդ է իրավիճակը դառնում, երբ մահացածը կտակ չի կազմել կամ կտակը, ինչ-ինչ պատճառներով, չի ներկայացվում ժառանգության բացման ժամանակ։ Այս պարագայում առաջանում է կարևորագույն հարցը՝ Կտակի չներկայացման դեպքում ում է անցնում գույքը: Հենց այս հարցի պատասխաններն ենք մենք այսօր մանրամասն քննարկելու՝ հանգիստ և պարզ լեզվով բացատրելով հայկական օրենսդրության դրույթները, որպեսզի դուք և ձեր ընտանիքը լինեք տեղեկացված և զերծ մնաք անհարկի անհանգստություններից:

Ի՞նչ է կտակը և ինչու է այն կարևոր

Կտակը անձի կենդանության օրոք կազմված իրավական փաստաթուղթ է, որով նա իր մահվան դեպքում կարգադրում է իր գույքի ճակատագիրը։ Այն հնարավորություն է տալիս ինքնուրույն որոշելու, թե ով և ինչ չափով է ժառանգելու իր ունեցվածքը։ Կտակը շատ կարևոր է, քանի որ այն օգնում է կանխել բազմաթիվ վեճեր ու տարաձայնություններ ընտանիքի անդամների միջև, ապահովում է հանգուցյալի կամքի իրականացումը և թույլ է տալիս ճշգրտորեն բաշխել գույքը՝ հաշվի առնելով անձնական հարաբերություններն ու ցանկությունները։

Երբ կտակ չկա կամ այն չի ներկայացվում. Օրենքով ժառանգությունը

Եթե մահացած անձը կտակ չի կազմել, կամ եթե կազմված կտակը ճանաչվում է անվավեր, կամ որևէ պատճառով այն չի ներկայացվում ժառանգության բացման համար սահմանված ժամկետում, ապա գույքը ժառանգվում է օրենքով։ Սա նշանակում է, որ ՀՀ քաղաքացիական օրենսգիրքը հստակորեն սահմանում է ժառանգների հերթականությունը և նրանց բաժինները։ Օրենքով ժառանգելու կարգը հիմնված է ազգակցական կապերի վրա՝ սահմանելով ժառանգների 5 հերթ։

Առաջին հերթի ժառանգներ

Առաջին հերթին ժառանգելու իրավունք ունեն մահացածի երեխաները (այդ թվում՝ որդեգրվածները), ամուսինը (եթե ամուսնությունը գրանցված է եղել և չի լուծվել մինչև մահը), ինչպես նաև ծնողները (այդ թվում՝ որդեգրող ծնողները)։ Նրանք բոլորը ժառանգում են հավասար բաժիններով։ Օրինակ, եթե հանգուցյալը ունեցել է երկու երեխա, կին և ծնողներ, ապա նրանք բոլորը՝ 5 հոգի, կժառանգեն գույքը հավասարաչափ, այսինքն՝ յուրաքանչյուրին կհասնի գույքի 1/5 մասը։ Կարևոր է իմանալ, որ խորթ երեխաները կամ խորթ ծնողները, որպես կանոն, օրենքով ժառանգներ չեն համարվում, եթե նրանց միջև պաշտոնապես որդեգրություն չի կատարվել։

Երկրորդ հերթի ժառանգներ

Եթե չկան առաջին հերթի ժառանգներ (կամ նրանք հրաժարվել են ժառանգությունից, կամ ճանաչվել անարժան), ապա ժառանգությունն անցնում է երկրորդ հերթի ժառանգներին։ Դրանք են մահացածի հարազատ քույրերը և եղբայրները (այդ թվում՝ համահայր և համամայր) և տատիկներն ու պապիկները։ Նրանք նույնպես ժառանգում են հավասար բաժիններով:

Երրորդ, չորրորդ և հաջորդ հերթերը

Հայաստանի Հանրապետության օրենսդրությունը սահմանում է ժառանգների մինչև հինգ հերթ։ Երրորդ հերթի ժառանգներն են մահացածի հորեղբայրները, մորեղբայրները, հորաքույրերը և մորաքույրերը։ Չորրորդ հերթի ժառանգներն են նախորդ հերթի ժառանգների զավակները, այսինքն՝ մահացածի զարմիկները և քեռորդիները։ Եվ վերջապես, հինգերորդ հերթի ժառանգներն են չորրորդ հերթի ժառանգների զավակները։ Յուրաքանչյուր հաջորդ հերթի ժառանգները ժառանգում են միայն այն դեպքում, եթե նախորդ հերթի ժառանգներից ոչ ոք չկա կամ նրանք հրաժարվել են ժառանգությունից:

Ժառանգության ընդունման գործընթացը

Ինչպե՞ս և ե՞րբ դիմել

Գույքը ժառանգելու համար անհրաժեշտ է դիմել նոտարին մահացածի մահվան պահից վեց ամսվա ընթացքում։ Սա շատ կարևոր ժամկետ է, որը բաց թողնելու դեպքում կարող են առաջանալ լուրջ դժվարություններ։ Նոտարին պետք է ներկայացնել անհրաժեշտ փաստաթղթեր՝ մահվան վկայական, ազգակցական կապն ապացուցող փաստաթղթեր (ծննդյան, ամուսնության վկայականներ), գույքի սեփականության իրավունքը հաստատող փաստաթղթեր և այլն։ Վեցամսյա ժամկետը բաց թողնելու դեպքում ժառանգության ընդունման հարցը հնարավոր է լուծել միայն դատական կարգով, ինչը պահանջում է լրացուցիչ ժամանակ, միջոցներ և բավականին բարդ ընթացակարգ է։

Ի՞նչ է տեղի ունենում, եթե ժառանգները չեն դիմում

Եթե սահմանված ժամկետում ժառանգներից ոչ ոք չի դիմում ժառանգությունն ընդունելու համար, ապա գույքը կարող է ճանաչվել անժառանգ և անցնել պետության սեփականությանը։ Սակայն, եթե կան հաջորդ հերթի ժառանգներ, նրանք կարող են դիմել ժառանգությունն ընդունելու համար, եթե նախորդ հերթի ժառանգները չեն արել դա:

Գործնական խորհուրդներ և հաճախ տրվող հարցեր

• Կտակը կա, բայց տեղյակ չենք դրա մասին: Եթե կա կասկած, որ կտակ կարող է լինել, անհրաժեշտ է դիմել նոտարին։ Կտակները գրանցվում են միասնական ռեգիստրում, և նոտարը կարող է տեղեկություն տրամադրել դրա առկայության մասին։

• Ժառանգության հրաժարում. Եթե ժառանգներից որևէ մեկը չի ցանկանում ընդունել ժառանգությունը (օրինակ՝ պարտքերի պատճառով), նա կարող է հրաժարվել դրանից նույնպես նոտարական կարգով՝ վեցամսյա ժամկետում։

• Պարտքեր և ժառանգություն. Ժառանգները ժառանգում են ոչ միայն գույքը, այլև մահացածի պարտքերը՝ ժառանգվող գույքի արժեքի սահմաններում:

• Իրավաբանական խորհրդատվության կարևորությունը. Ժառանգության հետ կապված հարցերը հաճախ բավականին բարդ են և կարող են ունենալ բազմաթիվ նրբություններ։ Շատ դեպքերում ընտանեկան կապերը, գույքի բնույթը, կտակի առկայությունը կամ բացակայությունը պահանջում են անհատական մոտեցում և խորը իրավական վերլուծություն։

Ամփոփելով, կարող ենք վստահորեն նշել, որ նույնիսկ եթե կտակ չկա կամ այն չի ներկայացվում, ՀՀ օրենսդրությունը հստակորեն սահմանում է գույքի ժառանգման կարգը: Ժառանգների հերթականությունը և ընթացակարգերը թույլ են տալիս արդարացիորեն բաշխել ունեցվածքը՝ ապահովելով ձեր իրավունքների պաշտպանությունը։ Սակայն յուրաքանչյուր դեպք ունի իր առանձնահատկությունները, և դրանցում կողմնորոշվելու համար հաճախ անհրաժեշտ է մասնագիտական օգնություն։

Մենք հասկանում ենք, որ այս դժվարին շրջանում յուրաքանչյուր ընտանիքի համար առաջնահերթ է ապահովել հանգիստ և առանց ավելորդ սթրեսների գործընթաց։ Մեր փորձառու մասնագետները պատրաստ են օգնել ձեզ՝ անցնելու ժառանգության բացման և ընդունման բոլոր փուլերը։

Եթե ցանկանում եք լիովին հասկանալ ձեր ժառանգական իրավունքները, ճշգրտել ժառանգության կազմը և հնարավոր բաժինները, կամ պարզապես ունեք հարցեր, որոնց պատասխանները դեռ չեք գտել, մի հապաղեք դիմել մեզ։

Պատվիրիր ժառանգության կազմի իրավական գնահատում հենց հիմա, և մենք կաջակցենք ձեզ՝ լիարժեքորեն պաշտպանելու ձեր իրավունքները և ապահովելու ընտանեկան խաղաղություն: