Ի՞նչ անել, եթե ժառանգությունը բաժանվում է անարդար

Մեր կյանքում կորուստը ծանր փորձություն է, իսկ երբ այդ կորստին հաջորդում է ժառանգության շուրջ ընտանեկան վեճը, ցավն ու դառնությունը կրկնապատկվում են։ Ցավոք, Հայաստանում ժառանգության անարդար բաժանումը կամ դրա շուրջ ծագած տարաձայնությունները հազվադեպ երևույթ չեն։ Այդպիսի պահերին մարդիկ հաճախ մոլորվում են, չգիտեն՝ ում դիմել և ինչ քայլեր ձեռնարկել։ Մեր նպատակն է ձեզ տրամադրել հստակ ու հանգիստ ուղեցույց՝ օգնելու հասկանալ ձեր իրավունքները և պաշտպանել դրանք, եթե զգում եք, որ ժառանգության բաժանումը անարդար է եղել։ Հիշե՛ք, որ նույնիսկ ամենաբարդ իրավիճակներում կան օրինական լուծումներ, և մենք այստեղ ենք՝ ձեզ աջակցելու։

Ինչու է ժառանգության բաժանումը դառնում վեճի առարկա

Ժառանգության բաժանումը կարող է դառնալ լուրջ վեճերի պատճառ մի քանի գործոնների պատճառով, որոնք հաճախ խորանում են ընտանեկան զգացմունքներով և պատմություններով։

Ժառանգության տեսակները և դրանց բաշխման սկզբունքները

Հայաստանի Հանրապետության օրենսդրությամբ ժառանգությունը կարող է բաշխվել երկու հիմնական եղանակով՝ ըստ կտակի կամ ըստ օրենքի։

• Ըստ կտակի: Եթե հանգուցյալը կտակ է թողել, ապա ժառանգությունը բաժանվում է դրանում նշված անձանց միջև՝ կտակի դրույթների համաձայն։ Սակայն կարևոր է հիշել, որ կան պարտադիր ժառանգներ (օրինակ՝ անչափահաս կամ անաշխատունակ երեխաները, անաշխատունակ ամուսինը և ծնողները), ովքեր, անկախ կտակի բովանդակությունից, իրավունք ունեն ստանալու իրենց օրենքով սահմանված բաժնի կեսը։
• Ըստ օրենքի: Եթե կտակ չկա կամ այն մասնակի է, ապա ժառանգությունը բաժանվում է օրենքով սահմանված հերթականության համաձայն։ Առաջին հերթի ժառանգներն են հանգուցյալի երեխաները, ամուսինը և ծնողները։ Եթե առաջին հերթի ժառանգներ չկան կամ հրաժարվել են ժառանգությունից, ապա իրավունքը փոխանցվում է հաջորդ հերթի ժառանգներին։

Անարդարության զգացումը. Հաճախակի պատճառներ

Անարդարության զգացումը կարող է առաջանալ տարբեր իրավիճակներում:

• Կտակի բովանդակություն. Երբ կտակը բաժանում է ժառանգությունը այնպես, որ որոշ ժառանգներ իրենց զրկված են համարում, օրինակ՝ եթե մեկ երեխային տրվում է ամբողջ գույքը, իսկ մյուսներին ոչինչ։
• Թաքնված ակտիվներ. Երբ մյուս ժառանգները կասկածում են, որ որոշ գույք կամ գումար թաքցվում է ժառանգությունից։
• Հուզական կամ անձնական գործոններ. Ընտանիքի անդամների միջև առկա տարաձայնությունները, վաղեմի վիրավորանքները կամ այն համոզմունքը, որ մեկ ժառանգն ավելի շատ «արժանի է» գույքին՝ հանգուցյալի հանդեպ ցուցաբերած խնամքի կամ ներդրումների համար։
• Սխալներ կամ խարդախություն. Ժառանգության ձևակերպման գործընթացում թույլ տված սխալներ, կեղծ փաստաթղթեր կամ նույնիսկ կտակի կեղծում։

Ի՞նչ քայլեր ձեռնարկել անարդար բաժանման դեպքում

Եթե զգում եք, որ ժառանգությունը բաժանվել է անարդար, մի՛ հուսահատվեք։ Կան հստակ քայլեր, որոնք կարող եք ձեռնարկել ձեր իրավունքները պաշտպանելու համար։

Նախնական քայլեր՝ իրավիճակը գնահատելու համար

Առաջին հերթին անհրաժեշտ է հավաքել բոլոր համապատասխան փաստաթղթերը։ Դրանք ներառում են՝

• Հանգուցյալի մահվան վկայականը։
• Կտակը (եթե առկա է)։
• Ժառանգության ենթակա գույքի մասին փաստաթղթերը (անշարժ գույքի սեփականության վկայականներ, բանկային քաղվածքներ, տրանսպորտային միջոցների գրանցման վկայականներ և այլն)։
• Ձեր և մյուս ժառանգների ազգակցական կապը հաստատող փաստաթղթեր (ծննդյան վկայականներ, ամուսնության վկայականներ)։
• Եթե կասկածներ ունեք թաքնված ակտիվների վերաբերյալ, փորձեք հավաքել ցանկացած ապացույց, որը կօգնի ձեր փաստաբանին։

Այս փաստաթղթերի հիման վրա դուք կկարողանաք ավելի հստակ պատկերացում կազմել իրավիճակի մասին։

Փորձեք խաղաղ կարգավորում

Հաճախ ընտանեկան վեճերը լավագույնս լուծվում են դատարանից դուրս։ Փորձեք բաց և անկեղծ զրույց ունենալ մյուս ժառանգների հետ։ Երբեմն թյուրիմացությունները կամ սխալ ընկալումները կարող են հանգեցնել վեճերի։ Կարող եք դիմել միջնորդի (մեդիատորի) օգնությանը, ով անկողմնակալ երրորդ կողմ է և կօգնի ձեզ հասնել փոխադարձ համաձայնության։ Միջնորդությունը հնարավորություն է տալիս պահպանել ընտանեկան հարաբերությունները և խուսափել դատական երկարատև ու ծախսատար գործընթացներից։

Երբ պետք է դիմել դատարան

Եթե խաղաղ բանակցությունները կամ միջնորդությունը արդյունք չեն տալիս, և դուք համոզված եք, որ ձեր իրավունքները խախտվել են, ապա դատարան դիմելը դառնում է անխուսափելի։ Դատարան դիմելու հիմնական պատճառները կարող են լինել՝

• Կտակի վիճարկումը (օրինակ՝ եթե կասկածներ կան, որ այն կեղծված է կամ կազմվել է հանգուցյալի մտավոր անկարողության պահին)։
• Ժառանգության մեջ գույքի մասնաբաժինների վիճարկումը։
• Թաքնված գույքը հայտնաբերելու և այն ժառանգության զանգվածի մեջ ներառելու պահանջը։
• Ժառանգության իրավունքի վկայագիր ստանալու հետ կապված տարաձայնությունները։

Իրավական գործընթացը Հայաստանում

Ժառանգության վեճերը Հայաստանում կարգավորվում են ՀՀ Քաղաքացիական օրենսգրքով։

Ժառանգության վիճարկման ժամկետները

Կարևոր է իմանալ, որ ժառանգության վերաբերյալ դատական հայց ներկայացնելու համար սահմանված են ժամկետներ։ Օրինակ, եթե դուք ցանկանում եք վիճարկել կտակը, ապա դա պետք է անել այն պահից սկսած, երբ իմացել եք կտակի մասին կամ պետք է իմանայիք դրա մասին, 1 տարվա ընթացքում։ Մահացածի գույքի նկատմամբ ժառանգության իրավունքի ընդունման ընդհանուր ժամկետը 6 ամիս է՝ մահվան օրվանից սկսած։ Այս ժամկետները շատ կարևոր են, և դրանց բացթողումը կարող է դժվարացնել կամ անհնար դարձնել ձեր իրավունքների պաշտպանությունը։

Անհրաժեշտ փաստաթղթեր

Դատարան դիմելիս ձեզ անհրաժեշտ կլինեն բոլոր այն փաստաթղթերը, որոնք հավաքել եք նախնական փուլում, ինչպես նաև հայցադիմում և պետական տուրքի վճարման անդորրագիր։ Ձեր փաստաբանը կօգնի ձեզ կազմել բոլոր անհրաժեշտ փաստաթղթերը և ճիշտ ներկայացնել դրանք դատարան։

Իրավաբանի դերը

Ժառանգական վեճերը բարդ են և պահանջում են խորը իրավական գիտելիքներ։ Փորձառու իրավաբանը կօգնի ձեզ՝

• Գնահատել ձեր իրավիճակը և որոշել գործողությունների լավագույն ուղին։
• Հավաքել և պատշաճ կերպով ձևակերպել բոլոր անհրաժեշտ փաստաթղթերը։
• Ներկայացնել ձեր շահերը դատարանում։
• Պաշտպանել ձեզ մյուս կողմի հնարավոր անօրինական գործողություններից։
• Իրավաբանի օգնությունը ոչ միայն մեծացնում է հաջողության հնարավորությունները, այլև հանում է ձեր ուսերից իրավական գործընթացի բեռը։

Գործնական խորհուրդներ

Ժառանգության վեճերի ընթացքում շատ կարևոր է գործել սառը դատողությամբ և հստակ ծրագրով:

• Պահպանեք բոլոր փաստաթղթերը. Յուրաքանչյուր փաստաթուղթ՝ կտակ, սեփականության վկայական, մահվան վկայական, բանկային քաղվածք, նամակագրություն, կարող է կարևոր նշանակություն ունենալ։
• Խոսեք բացահայտ, բայց զգույշ. Փորձեք բացահայտորեն շփվել ընտանիքի անդամների հետ, բայց միաժամանակ զգույշ եղեք ձեր ասածների հետ, քանի որ ձեր խոսքերը կարող են օգտագործվել ձեր դեմ։
• Մի՛ հետաձգեք. Ժառանգության վերաբերյալ գործերում ժամկետները կարևոր են։ Ինչքան շուտ դուք կսկսեք քայլեր ձեռնարկել, այնքան ավելի մեծ կլինեն ձեր հաջողության հնարավորությունները։
• Մի՛ գործեք հույզերի ազդեցության տակ. Կորուստը ծանր է, և զգացմունքները կարող են խանգարել ռացիոնալ որոշումներ կայացնելուն։ Փորձեք հնարավորինս հանգիստ պահել ձեզ և ապավինել իրավական մասնագետի օգնությանը։

Հիշե՛ք, որ նույնիսկ ամենաբարդ ընտանեկան վեճերում, կապված ժառանգության անարդար բաժանման հետ, կան լուծումներ։ Ձեր իրավունքները պաշտպանելու և արդարություն հաստատելու համար անհրաժեշտ է ճիշտ քայլեր ձեռնարկել։ Մենք հասկանում ենք, որ այս գործընթացը կարող է ծանր լինել, բայց դուք միայնակ չեք։ Մի՛ վարանեք դիմել մասնագիտական օգնության՝ ձեր շահերը պաշտպանելու և իրավական ճիշտ ուղին ընտրելու համար։ Մեր փորձառու իրավաբանները պատրաստ են մանրամասնորեն Գնահատել փաստաթղթերը և ներկայացնել բողոք, եթե դա անհրաժեշտ լինի, ապահովելով ձեր գործի հնարավորինս բարենպաստ ընթացքը։